Başkanlık Sistemi Nedir? Bize Katacakları Nelerdir?

Son günlerde gündemimizde yer alan en önemli konulardan birisi Başkanlık Sistemi. Başkanlık Sistemi ilk olarak 2004 ve 2005 yıllarında konuşulmaya başlandı ve günümüzde neredeyse son aşamalarına gelindi. Şuanda anayasa değişikliği yapılmakta ve maddeler AKP – MHP iş birliğiyle bir bir geçmekte. Yazımda şu soruların cevaplarını vermeye çalışacağım;

  • Anayasa Değişikliğinde ki maddeler nelerdir?
  • Başkanlık Sistemi nedir?
  • Başkanlık Sisteminin bize katacakları neler?

Anayasa Değişikliğinde ki Maddeler nelerdir? 

Öncelikle değişiklik yapılan 18 maddeden bahsetmek istiyorum lakin maddeler çok uzun olduğu için önemli noktaları yazacağım.

  • 1. Madde; Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9 uncu maddesine “bağımsız” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve tarafsız” ibaresi eklenmiştir.
  • 2. Madde; Milletvekili sayısı 550’den 600’e çıkarılacaktır.
  • 3. Madde; Milletvekili yaşı 25’den 18’e düşürülecektir.
  • 4. Madde; Milletvekili ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri beş yılda bir aynı günde yapılır.
  • 5. Madde; Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri ile alakalı bir maddedir.
  • 6. Madde; Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri ile alakalı bir maddedir.
  • 7. Madde; Cumhurbaşkanının yaşı, eğitimi ve kaç kez seçilebileceği ile alakalı bir maddedir.
  • 8. Madde; Cumhurbaşkanın yetkisi ile alakalı bir maddedir.
  • 9. Madde; Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ile alakalı bir maddedir.
  • 10. Madde; Cumhurbaşkanın yardımcıları ve bakanlar ile alakalı bir maddedir.
  • 11. Madde; Seçim yenilenmesi ile alakalı bir maddedir.
  • 12. Madde; Olağan üstü hallerde Cumhurbaşkanının yetkileri ile alakalı bir maddedir.
  • 13. Madde; Askeri mahkemeler ile alakalı.
  • 14. Madde; Kanun, tüzük ve yönetmeliklerle alakalı bir madde.
  • 15. Madde; Mali bütçe ile alakalı.
  • 16. Madde; Bakanlar Kurulu, Yüksek Askeri Şura ve Cumhurbaşkanı ile alakalı bir madde.
  • 17. Madde; Cumhurbaşkanın seçimleri ile alakalı bir durumdur ve geçici bir madde olarak eklenmiştir.
  • 18. Madde; Geniş kapsamlı bir madde olmakla birlikte “Cumhurbaşkanı seçilenin, varsa partisi ile ilişiği kesilir” maddesi ile alakalı bir maddedir.

Yorumum; Maddeleri tek tek inceledim ve mantık çerçevesinde yorumlamak gerekirse, maddelerin çoğu mantıklı geldi lakin 18 yaşında olan birisinin nasıl milletvekilliği yapabileceğini bir türlü anlayamadım.

En çok tartışılan madde; “Cumhurbaşkanının varsa partisi ile ilişkisi kesilir” maddesinin kaldırılması. Bence oldukça mantıklı. Objektif kalması gerekenler gazeteciler veya tarihçilerdir, siyasetçilerin objektif kalmasını beklemek gereksiz.

Başkanlık Sistemi Nedir?

Öncelikle Başkanlık Sistemi rejim değişikliği değil, yönetim sisteminin değişikliğidir.

Başkanlık sisteminde Başbakanlık makamı olmayacak, yönetim tek makam olan Başkan tarafından sağlanacak. Başkanlık sisteminde Cumhurbaşkanının ve Başbakanın yetkileri bir kişide toplanmakla birlikte hakları biraz daha artmakta.

Başkanlık sisteminde ABD’de ki gibi Eyalet Sistemi bulunmamakta.

Başkanın tek başına kanun yapma yetkisi bulunmamakta.

Başkan bakanları kendi istediği kişilerden seçiyor ve milletvekili olmayan bir kişiyi bakan yapabilmekte.

Başkanın en fazla görev süresi 5+5 yıl.

Başkanlığa aday gösterilen milletvekillerinin üyeliği, Başkan adayı olarak Yüksek Seçim Kuruluna başvurulduğu anda sona erer.

Başkanı halk seçer.

Başkanlık sistemi ile birlikte Koalisyon hükümetleri son bulacak.

Başkan hakkında, kişisel ya da göreviyle ilgili bir suç işlediği iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tam sayısının en az üçte ikisinin vereceği önerge ile, soruşturma açılması istenebilir. Meclis, bu istemi en geç bir ay içinde görüşür ve gizli oyla karara bağlar.

Kısacası yeni sistem hakkında öğrendiklerim bunlar.

Başkanlık Sistemi kullanan önemli ülkeler;

  • Brezilya
  • ABD
  • Güney Kore
  • İran

Bu devletlerin yanında yaklaşık 15-20 devlet daha bulunmakta lakin bu devletlerin çoğu 3. dünya ülkesi olduğu için listeye eklemedim, gözümden kaçan ülke varsa yorum olarak belirtiniz.

Başkanlık sisteminin bize kazandıracakları ve kaybettirecekleri neler?

Bulunduğumuz coğrafya itibariyle etrafımızda sürekli savaşlar, darbeler veya aleyhimizde gelişen birçok olumsuz olay olmakta ki dostumuz diyebileceğimiz ülke sayısı da oldukça az. Bu yüzden ülkemizin hızlı hareket etmesi adına Başkanlık Sistemini olumlu buluyorum.

Örneğin; AKP hükümeti varken ters görüşlü bir Cumhurbaşkanı olan Ahmet Necdet Sezer’in vetoları o yıllarda oldukça tartışılmış ve ülkeyi karar alma noktasında yavaşlattığı söylenmekteydi.

Dominant bir Cumhurbaşkanı olduğu sürece Başbakanlık makamının etkisinin kırıldığına Ahmet Davutoğlu döneminde şahit olmuştuk bu yüzden Başbakanlık makamının kalkmasının bize herhangi bir değişiklik yapmayacağı görüşündeyim.

Bu sistemde koalisyon hükümetleri dönemi kapanıyor ki “En kötü hükümet en iyi koalisyon dan daha iyidir” görüşüne katılıyorum. Bu görüşe katılmamın sebebi de siyasi konu da ki duygusallığımız ve siyasete bakış açımız gereği bizde koalisyon hükümetleri başarısız kalıyor.

Olumsuz kısmı; Başkanlık sisteminde başkan kötü bir yönetici olursa ülkemizin 5 yılı da çöpe gidecek. Eski sisteme oranla başkanının değiştirilmesi veya erken seçim olayı gibi durum olmadığı için seçeceğimiz başkanı seçerken iyice düşünmek ve başkanın ülkeyi iyi yönetmesini ummaktan başka yapacağımız bir şey yok.

Son olarak; Objektif olarak bakıldığı takdirde Başkanlık Sistemi bence zararlı bir sistem değil lakin ilerleyen yıllarda çeşitli değişikliklerinin yapılması gerektiği görüşündeyim. Öğrendiğim bilgileri kendi yorumumu da katarak aktarmaya çalıştım, sağlıcakla kalın.

Kaynakça;

https://tr.wikipedia.org/wiki/Ba%C5%9Fkanl%C4%B1k_sistemi

http://www.ahaber.com.tr/galeri/turkiye/baskanlik-sistemi-nasil-olacak-iste-madde-madde-tum-merak-edilenler

https://eksisozluk.com/baskanlik-sistemi–138131

http://www.baskanligaevet.com/10soruda.php

Bir cevap bırakın